विज्ञानमा रूचि हुनेका लागि हप्तादिन यतादेखि एक सन्सनीपूर्ण खबर आइरहेका छन् । समाचारअनुसार इटालियन वैज्ञानिकहरूको एक टोलीले हालै पहिलो पटक प्रकाशलाई ‘जमाउन’ सफल भएका छन्।


Ganess Paudel
विज्ञानमा रूचि हुनेका लागि हप्तादिन यतादेखि एक सन्सनीपूर्ण खबर आइरहेका छन् । समाचारअनुसार इटालियन वैज्ञानिकहरूको एक टोलीले हालै पहिलो पटक प्रकाशलाई ‘जमाउन’ सफल भएका छन्।
घरको ठेगाना, जागिरको ठेगाना, व्यवसायको ठेगाना, सम्बन्धको ठेगाना, ज्ञानको ठेगाना, भाषा-धर्म-जाती-लिङ्ग-परम्परा-बंशको ठेगाना, राष्ट्रियताको ठेगाना, विचारको ठेगाना, सिद्धान्तको ठेगाना ... प्रेमको ठेगाना, मित्रताको ठेगाना ...
जहाँ जति नै टाढा पुगे पनि फर्किनै पर्ने ठाउँको नाम हो ठेगाना ।
मान्छे ठेगानाको यति दास भएको छ कि सँधै सुतिरहने खाट फेरियो भने मात्रै पनि ऊ राम्ररी निदाउन सक्दैन । सँधै निलिरहने दुई गाँस भात मुखमा परेन भने मात्रै पनि ऊ राम्ररी अघाउन सक्दैन । सधैँ बोलिरहने मान्छे बोलेन भने मात्रै पनि ऊ दिनभरी खुसी रहन सक्दैन ।
स्वतन्त्र हुनु भनेको ठेगानाबिहिन हुनु हो । मुक्तिको अर्को नाम हो ठेगाना रहित हुनु ।
त्यसैले त मन नपरेको मान्छेलाई गाली गर्ने उक्ति नै छ - 'पख्लास् ! म तेरो ठेगाना लगाइदिन्छु !'
ठेगानाबिहिन हुनु मेरो रहरको अन्तिम बिन्दू हो, अस्तित्वको अन्तिम अभिलाषा हो ।
शुभरात्री !
#CycleThoughts #Cyclay #Address #Thegana
प्रिय मानिस,
मान्छेका दुई स्वरुप छन् । तर दुई स्वरूप मान्छेले आफूमा भने कहिल्यै देख्दैन । म आफैँले चाहिँ कम्तिमा देख्दिनँ त्यसैले मैले मान्छेको जातलाई नै यो उदाहरणको घानमा हालेको हो । खासमा यो मेरो आफ्नै कुरा हो ।
भन्नलाई त दुई दिनको जिन्दगी भन्छ मान्छे तर जिन्दगी लामो छ । छोटो छँदै छैन । किनकी मान्छेले कहिल्यै जिन्दगी छोटो छ भनेर बाँचेकै हुँदैन । हरेक मान्छे यसरी बाँच्छ मानौँ ऊ कहिल्यै मर्नेवाला छैन । हुन त मृत्यु अवश्यंभावी छ भनेर जान्ने एक मात्र प्राणी हो मान्छे । जनावरहरु पनि संभावित मृत्यु वा खतराबाट त भाग्छन् तर (सायद) उनीहरुलाई कहिल्यै थाह हुँदैन कि मृत्यु अवश्यंभावी छ । एक दिन मर्नै पर्ने हुन्छ भन्ने कुरा थाह हुन्थ्यो भने छाडा छोडेको कुखुराको भाले फर्केर खोरमा आउँदैन्थ्यो, जंगलतिर फुर्र हुन्थ्यो । पाखामा चराउन लगेको बाख्राको पाठो टारी फड्केर कुलेलम ठोक्थ्यो ।
जनावरलाई अवश्यंभावी मृत्युको ज्ञान हुँदैन । उनीहरु यसरी बाँच्छन् मानौँ उनीहरूलाई कहिल्यै मर्नु पर्दैन ।
अच्छा, म खासमा २ प्रकारका मान्छेका कुरा गर्दै थिएँ ।
तिमी हाम्रो लामो जिन्दगीमा अनेकन मान्छे आउँछन् । अनेकन मान्छे जिन्दगीबाट निस्कन्छन् । कुनै मान्छे लामो समयसम्म हाम्रो जिन्दगीसँग जोडिन्छन् । कुनै एकाध दिनमैँ निस्किएर जान्छन् । जिन्दगीभर तिमीसँग रहने भनेको त तिमी मात्रै हो । जन्मदेखि मृत्युसम्म साथ दिने यहाँ कसैको कोही हुँदैन । (फेरि कता बितर्किएँ । सरी है । म लाइनमा आइहाल्छु ।)
जिन्दगीमा आएका मध्ये केही मान्छे यस्ता हुन्छन् जसले तिम्रो सर्वोत्कृष्ट स्वरुप के हो बताइदिन्छन् । तिम्रो सबलताको क्षितिज उघारिदिन्छन् । तपाईको सुमधुर स्वरूप देखाएर जान्छन् । तिम्रो संभावनाको गणित सिकाएर जान्छन् । तिम्रो अस्तित्वको अर्थ महशुस गराएर जान्छन् । तिम्रो गुण, तिम्रो सकरात्मकता, सिर्जनात्मकता, तिम्रो सर्वाधिक उन्नत अवस्था जे सुकै होस् त्यसको आभाष दिएर जान्छन् ।
मान्छे आफैँलाई आफ्नो उत्कृष्टताको बारेमा कहिल्यै थाह हुँदैन । तिमीमा मानवता कति छ ? दया कति छ ? निस्वार्थता कति छ ? तिमीमा प्रेम कति छ ? निष्ठा कति छ ? समर्पणभाव कति छ ? तिमी कत्तिको क्षमाशिल हुनुहुन्छ ? यस्ता प्रश्नको उत्तर तिमी एकलैले कहिल्यै थाह पाउन सक्नुहुन्नँ । तिमीलाई कहिल्यै थाह हुँदैन तिमीमा कुन स्तरको हृदय छ ? तिमीलाई कहिल्यै थाह हुँदैन तिमी कुन तहसम्म झुकेर कसैसँग अकारण माफि माग्न सक्नुहुन्छ वा कसैलाई नि:सर्त माफि दिन सक्नुहुन्छ । आफ्नै स्वभाव बुझ्न पनि तपाईलाई कसैको सहयोग चाहिन्छ । आफ्नै हृदयको संगीत अनुभुत गर्न पनि तिम्रो जिन्दगीमा कोही न कोही मान्छे आएकै हुनुपर्छ ।
एक दिन मर्नै पर्ने हुन्छ भन्ने कुरा थाह हुन्थ्यो भने छाडा छोडेको कुखुराको भाले फर्केर खोरमा आउँदैन्थ्यो, जंगलतिर फुर्र हुन्थ्यो । पाखामा चराउन लगेको बाख्राको पाठो टारी फड्केर कुलेलम ठोक्थ्यो ।
पहिलो कोटीमा पर्ने यस्ता मान्छेहरूले तिमीलाई तिम्रो सर्वोत्कृष्ट स्वरुप देखाइदिन्छन् । जस्तो कि जाम्बवन्तले हनुमानलाई "तिमी उड्न सक्छौ" भनेर थाह दिएका थिए । कृष्णले अर्जुनको हृदयमा लुकेको तटस्थताको भाव जगाइदिएका थिए ।
तर कुनै कुनै सम्बन्धहरू यस्ता हुन्छन् जसले तिमीलाई दानवी बनाइदिन्छ । तिमीभित्र लुकेको राक्षसलाई उक्साईदिन्छ ।
कुनै मान्छे तिम्रो जिन्दगीमा आउँदा अथवा जिन्दगीबाट बाहिर निस्कदाँ तिमीलाई यो देखाएर जान्छ कि ऊ कतिसम्मको खराब छ । कतिसम्मको हरामी छ । भ्रष्ट छ । लाचार छ । यस्तो प्राय जिन्दगीमा आउँदा भन्दा पनि जिन्दगीबाट निस्किँदा ज्यादा हुन्छ ।
भन्छन् नि, जब कोही मान्छे तिमीबाट टाढा हुन्छ अनि बल्ल देखाएर जान्छ उसको असली स्वरूप । उसको सक्कली अनुहार ।
यहाँ नेर यौटा कुरा ख्याल गरिसक्नु भयो होला । यो कुरा पहिलेजस्तो छैन । उल्टो छ । उसले तिमीलाई महशुस गराउँदैन कि तिमी कतिसम्मको खराब हुनुहुन्छ ? उसले यो भनेर जाँदैन कि तिमी कतिसम्मको अमानवीय हुनुहुन्छ ? कतिसम्मको निर्दयी हुनुहुन्छ ? उसले भन्दैन कि तिमी कुन तहसम्मको घृणा गर्न सक्नु हुन्छ ? अँह भन्दैन कि तपाई कतिबिघ्नको घिनाहा हुनुहुन्छ । बरू बताएर जान्छ कि ऊ आफू चैँ कति खराब छ । ऊ कति निकृष्ट छ ? उसले तिमीलाई होइन आफूलाई चिनाएर जान्छ । आफ्नो अनुहारको पर्दा उचालेर सक्कली चेहरा देखाएर जान्छ ।
अब यी दुबै अवस्थाबाट गुज्रने मान्छे, सिकाएर जाने मान्छेको स्वरुपमा आफूलाई हालेर हेर्नुस् । तिमीले तिम्रो जिन्दगीमा आउने मान्छेहरूको क्षमता उकास्नु हुन्छ कि दोष ? उनीहरूको प्रेमलाई उकेरा लगाउनु हुन्छ कि घृणालाई ? उनीहरूको संभावनालाई उजागर गर्नुहुन्छ कि संकिर्णतालाई ? उनीहरूको पहिचानलाई हौस्याउनु हुन्छ कि गिराउनु हुन्छ ? उनीहरूको सौन्दर्यको तारिफ गर्नुहुन्छ कि गराउनु हुन्छ कुरुपताको एहसास । ‘तिमी असल मान्छे हौ’ भनेर उत्साहित पार्नु हुन्छ कि ‘तिमी त खराब मान्छे रहेछौ’ भनेर निरास बनाइदिनु हुन्छ ।
त्यो मान्छे एकलै हुँदा न कहिल्यै असल थियो न कहिल्यै खराब थियो । त्यो मान्छे त खासमा तिमीले जे बनाइदिनु भयो त्यही भएको मात्रै थियो ।
जब तिमी कसैको जिन्दगीमा प्रवेश गर्नुहुन्छ तिमीसँग सँधै दुई प्रकारको भएर प्रवेश गर्ने अवसर हुन्छ । जब तिमी कसैको जिन्दगीबाट बाहिरिनु हुन्छ, तिमीसँग सधैँ दुई प्रकारको भएर छुट्टिने विकल्प हुन्छ ।
किनकी एकलो मान्छेलाई थाहै हुँदैन उसको सकरात्मकता र नकरात्मकताको सिमाना कुन किनारसम्म छ, त्यसैले मान्छेलाई मान्छे चाहिन्छ । खराब हुन पनि मान्छेलाई मान्छे चाहिन्छ । असल हुन पनि मान्छेलाई मान्छे चाहिन्छ । एकलो मान्छे असल हुन पनि संभव छैन । खराब हुन पनि संभव छैन ।
सम्बन्धका अनेकन किस्साहरू बाँचेपछि म आफूलाई पहिलो कोटीमा राख्ने सक्दो कोशिष गर्छु । मेरो कारणले कसैलाई सुख नहुन सक्ला नसक्ला त्यो अर्कै कुरा हो, तर मेरै कारणले कसैलाई कहिल्यै दुख हुने छैन । यति प्रयत्न चाहिँ अवश्य गर्छु । कसैसँग छुट्टिनु अघि आफ्नो गल्ती भए पनि नभए पनि छुट्टिनु पर्नाको दोष आफूले लिन्छु । मैले सँधै माफि मागेर कम्तिमा यत्ति कुरा भन्छु - "म कस्तो खराब मान्छे रहेछु । आज बल्ल महशुस भयो । तिमी नभएको भए मैले आफ्नै खराबी थाह नपाउने रहेछु । तिमीलाई मैले बेक्कारमा दुख दिएँ । सक्नुहुन्छ भने मलाई माफ गरिदिनुस् । तिम्रो माफिले मेरो मन बोझमुक्त हुनेछ ।"
मैले खराब भइदिँदा संभावित ग्लानीबाट ऊ मुक्त हुनसक्छ भने छुट्टिनु अघि म त्यो अवसर किन चुकाऊँ ? कसैलाई बोझमुक्त गर्नुजस्तो आनन्द के हुन्छ ? सौभाग्य के हुन्छ ?
(तर चाहेको कुरा सधैं कहाँ पाइन्छ । जिन्दगीमा कहिलेकाहीँ यस्ता मान्छे आउँछन् जसलाई दुखाउँदिन भनेर सोच्दा सोच्दै पनि उनीहरू दुखिरहेका हुन्छन् । दुख्नु यौटा कुरा दुखाउनु अर्को कुरा ।)
प्रिय मानिस,
मैले यो कुरा आफैँ सिकेको होइन । तिमीबाट सिकेको हुँ । म तिम्रो एकलब्य हुँ । मलाई थाह छ तिमीले मसँग औँला माग्ने छैनौ । कसैलाई दुखाउनु तिम्रो चाहना कहिल्यै हुँदैन । वाध्यता त फगत बाहाना मात्रै हो । मान्छेसँग अरूलाई दुखाउन वाध्य हुने कुनै कारण हुँदैन । दुख बाहाना, हो सत्य होइन । दुखलाई सत्य भन्ने बुद्ध खासमै गलत बुद्ध हो ।
आत्माअवलोकनको यो लामो यात्रापछि मैले महशुस गरेको छु - मेरा तमाम खराबीका बावजुत पनि मलाई बोझमुक्त बनाउन तिमीले सदैव माफि गरिरह्यौ । मलाई तिमी आत्मावलोकन गर्न सिकायौ आत्मग्लानी गर्न होइन । मैले जिन्दगीमा धेरै गल्ती गरेको छु तर तिनीहरू प्रति मेरो कुनै पश्चाताप छैन । कुनै ग्लानी छैन । यो सबै कुरा मैले तिमीबाट सिकेको हुँ ।
तिम्रो जिन्दगीको यो पाठ मेरो प्रेरणापाठ हो ।
म तिम्रो यही पाठको म तिम्रो सनातन प्रेमको आदिम एकलब्य हुँ । मलाई अरू कसैको अघिल्तिर असल साबित हुनु छैन । म आफ्नै आत्मालाई निशाना साँधेर तीर चलाइहने एकलब्य हुँ ।
प्रिय मानिस, म तिम्रो सनातन प्रेमको आदिम एकलब्य हुँ । तिमीबाटै सिकेको हुँ मैले सकैलाई नि:सर्त प्रेम गर्न । तिमीबाटै सिकेको हुँ मैले सबै सिकाईको गुरू हुँदैनन् । सबै सम्बन्धहरू संस्थागत हुँदैनन् ।
आजको साइकल यात्रा सकियो । छुटेँ ।
तिम्रो अस्तित्वको वरिपरी पाइडल घुमाइबस्ने उही तिम्रो साइकले,
गनेस पौडेल
पोखरा
#CycleThoughts #Cyclay #Ekalabya
त्यो दिन तिमी र म कुुनै अनकन्टार ठाउँमा बनाइएको एउटा प्राचीन कुुटीमा थियौं। यस्तो एकान्त ठाउँ लामो पदयात्रामा हुुँदा कहिलेकाहीँ मात्रै देखिन्छ। त्यस्तो बिरलाकोटी स्थानमा अवस्थित पुुरानो कुुटी नै हाम्रो स्थायी घर थियो। हामीसँग कुुटीमा बस्ने अरू कोही थिएनन्। हाम्रा गाउँले पनि थिएनन्।
अहिले झ्वाट्टै सम्झन सकिनँ, त्यो कुुटी कुुन्नि केले बनेको थियो ? मैले त्यस्तो तिक्खर तरिकाले त्यसलाई अवलोकन गरिनँ कि भन्ने लाग्छ। मलाई साँच्चै स्मृति छैन, त्यो कुुटी काठले बनेको थियो कि ढुुंगामाटोले ? मलाई यत्ति कुुराको भने राम्रै हेक्का छ। त्यसको ढोका मजबुुत थिएन। सायद त्यसमा कुुनै गजबार वा चुुकुुलसमेत थिएन।
झ्याल थियो, जसका खापा काठका थिए तर पलेटामा सिसा मात्रै भरिएका थिए। सुुरक्षाको लागि चौकोसमा ग्रिल वा फलामको रड हालिएको थिएन। कोही बदमास आएर सिसा फोरेर सजिलै भित्र पस्न सक्थ्यो। तर, त्यस्तो घटना भएको कुुनै सम्झनामा हामीलाई थिएन। एक दिन यस्तो अवश्य हुुनेछ भन्ने डर भने निकै थियो।
हाम्रो कुुटीका बारेमा मैले सम्झेको यत्ति हो।
‘कुुटी’को प्रसंग आउँदा तिमीलाई केटाकेटीमा खेलेको ‘कुुटिनी बूढी ढोका खोल, तेरो पाहुुना आयो’ भन्ने खेलको सम्झना आउन सक्छ। त्यस्तो खेल नखेलेको भएचाहिँ हामी कतै ‘कुुटी’मा बस्ने कुुनै ऋषि, तपस्वी वा सन्न्यासी त थिएनौं भन्ने शंका लाग्न सक्छ। तर, हामी त्यस्तो थिएनौं। तिमी र म पूर्णतया सांसारिक थियौं। हाम्रो कुुटीबास कुुनै हालतमा आध्यात्मिक थिएन। प्रयोगात्मक पनि थिएन। आममान्छेको घरजमजस्तै त्यो हाम्रो नियमित बसोबास थियो।
मलाई एउटा कुुराको स्पष्ट सम्झना छैन, त्यति बेला तिमी र म लोग्नेस्वास्नी थियौं कि थिएनौं ? सायद थिएनौं। न थि– पो –यौं कि ! अब आएर यस्तो शंकाको झमेलामा नपर्दा हामी दुुवैलाई ठीक होला। हामी सहवरणमा थियौं या थिएनौं प्रस्ट नभए पनि सहबासमा भने अवश्य थियौं। यो कुुरामा यकिन हुुन सक्नाको कारण के हो भने त्यति बेला तिमी र म भर्खरै सहबासबाट उठेका थियौं।
सहबासपछि तिमी सिनेमा हेर्न थालेकी थियौ। यो तिम्रो अनौठो स्वभाव थियो, सहबासलगत्तै सिनेमा हेर्ने। तिम्रो सिनेमाप्रेम लोभलाग्दो थियो। खासमा म तिमीप्रति लोभिएकै तिम्रो सिनेमाप्रेम देखेर हो। तिमीजस्तो नामुुद सिनेमावाज सुुन्दरीसँग सहबासमा रहे आनन्द हुुँदो हो भनेर म कामना गरिरहन्थेँ।
अचाक्लीसँग सिनेमा हेर्दाहेर्दा तिमीभित्र एउटा अनौठो खुुबी विकसित भएको थियो— तिमी अति नै चाँडो सिनेमा हेर्न सक्थ्यौ। लगभग तीन घण्टाको सिनेमा तिमीले एक घण्टामा हेरिभ्याउँथ्यौ। सिनेमा मात्रै होइन, तिमीले त नाटक पनि उत्तिकै रफ्तारमा हेर्न सक्थ्यौ। पोहोर हो कि कहिले हो, काठमान्डुुको एउटा नाटकघरबाट तिमी १५ मिनेटमा बाहिर निस्केकी थियौ। जब कि आमदर्शक एक घण्टापछि मात्रै बाहिरिएका थिए। सिनेमा र नाटक हेर्ने तिम्रो स्पिड लोभलाग्दो थियो। तर किताब भने तिमी असाध्यै ढिलो पढ्थ्यौ। मेरो किताब पढ्ने रफ्तार देखेरै तिमी मसित झ्याम्मिएकी थियौ जस्तो लाग्छ।
त्यस दिन तिमीले हेरिरहेको सिनेमा कुुनचाहिँ थियो कुुन्नि ? याद गरेको भए अहिले बताउन मजा हुुन्थ्यो होला। सिनेमा र किताबका नाम म प्रायः याद गरिहाल्छुु। त्यस दिन किन गरेनछुु ? हुुन त तिमीले हेरिसकेको सिनेमा हो, तिमीलाई त्यसको नाम किन चाहियो र, हैन?
सहबासपछि मलाई कफीको तलतल लाग्छ। म किचनमा कफी बनाउन गएँ, सानो इलेक्ट्रिक मगमा। तिम्रो कफी टेबलमा राखेँ। कफी भन्ने कुुरा तिमी सधैं नीलो मगमा खान्थ्यौ। मलाई भने सधैं हरियो मगमा मन पथ्र्यो। कफीको अन्तिम सुुर्कोलाई सुुरुप्प पारेपछि मेरो आँखा ढोकाको देब्रे कुुनामा गयो, गग्रेटोमा।
‘अहो, आजलाई पानी नै छैन !’, मलाई याद भयो। देब्रे हातमा पित्तलको गाग्री समात्दै मैले भनेँ, ‘पानी सकिएछ लिएर आउँछुु।’
तिमीले मतिर हेर्दा पनि नहेरी मुुन्टो हल्लाउँदै भन्यौ, ‘चाँडै आऊ है। मलाई डर लाग्छ।’ पानी भर्न कुुटीदेखि निकै तल जानुुपथ्र्यो, खोलामा। घना जंगलको बाटो। कुुटीबाट निस्किँदै गर्दा मलाई लाग्यो, आज तिमीलाई थोरै सताउनुु पर्छ। तिम्रो गाग्रीको घाँटीसम्म डर भरिदिनुुपर्छ।
जंगलको बाटोमा झाडी पन्छाउँदै म खोलातिर गएँ। खोला संग्लो थियो। पानी कञ्चन थियो। गाग्री भरेँ तर तुुरुन्तै कुुटीमा फर्किइनँ। मोबाइल झिकेर हेर्न खोजेँ। कुुटीमै छुुटेको रहेछ। सोचेँ, ठीकै भयो। लुुगा खोलेँ र खोलामा हामफालेँ। पौडेर पारि पुुगेँ। त्यस बेला सायद साँझको ४ बजेको थियो होला।
पारि पुुगेर एकछिन टहलिएँ। तराईको पनि होइन, पहाडको पनि होइन कस्तो कस्तो ठाउँ थियो त्यो। जमिन यस्तो थियो कि त्यहाँ कुुनै उकालो पनि थिएन, समथर पनि थिएन। वा हुुन सक्छ त्यो जमिन उकालो ओरालो अथवा समथर कस्तो छ भन्नेतिर ध्यान नै दिइनँ मैले। ध्यान गरे न थाहा हुुने रहेछ सत्य कुुरा।
म खोलावारि थिएँ। तिमी खोलापारि थियौ। त्यो कुुरा मलाई मात्रै थाहा थियो, तिमीलाई थिएन। म एक वस्त्र अर्थात् नितान्त निजी पोसाकमा थिएँ। होइन होइन, म कुुनै पोसाकमा होइन, सर्वांग नांगै थिएँ।
सहबासपछि तिमी सिनेमा हेर्न थालेकी थियौ। यो तिम्रो अनौठो स्वभाव थियो, सहबासलगत्तै सिनेमा हेर्ने। तिम्रो सिनेमाप्रेम लोभलाग्दो थियो। खासमा म तिमीप्रति लोभिएकै तिम्रो सिनेमाप्रेम देखेर हो। तिमीजस्तो नामुुद सिनेमावाज सुुन्दरीसँग सहबासमा रहे आनन्द हुुँदो हो भनेर म कामना गरिरहन्थे।
खोलाको पारिपट्टि घाँसे मैदान थियो। मैदानको किनारामा बुुट्याने जंगल देखिन्थ्यो, वा हुुन सक्छ त्यो जंगलको चित्र मेरो कल्पना मात्रै थियो। एक घण्टाजति चिच्याएर गीत गाएँ। खोलाको किनारैकिनार बालुुलामा खुुट्टा लतार्दै दौडेँ। जंगली फूल टिपेँ। गुुच्छा बनाएँ। फूलगुुच्छा देखेपछि बल्ल मलाई तिम्रो हेक्का भयो। अब त फर्कन्छुु भन्ने सोचेर खोलातिर गएँ।
तर खोला अघिको जस्तो थिएन। निकै ठूलो थियो, धमिलो थियो। कति चाँडै बाढी आएको रहेछ। सायद खोलाको मुुहानतिर ठूलो वर्षा भएथ्यो होला। खोलो यति उर्लेर आएको थियो कि पौडेर तर्ने आँटै आएन। मरियो भने त मरिगयो नि !
मेरा सबै कपडा पारिपट्टि थिए। के गरूँगरूँ भयो। उता कुुटीमा तिमी एक्लै थियौ। बेकारमा पौडिने बुुद्धि पलाएछ भनेर थकथकी भयो। ज्यानकै बाजी थापेर उर्लेको खोलामा हामफाल्ने कुुरा पनि भएन। म खोलाको किनारैकिनार माथितिर दगुुरेँ। सोचेँ, ‘माथितिर एउटा न एउटा पुुल त पक्कै भेटिन्छ होला नि !’
म दौडिरहेँ–दौडिरहेँ तर अहँ, पुुल आएन। बरु पुुलभन्दा पहिला एउटा हलुुका बजार आयो। तिमीलाई भनिसकेँ नि, म पुुरापूर नांगै थिएँ। तर खै किन हो बजारको सम्मुुखमा आइपुुग्दा पनि मलाई नांगो छुु भन्ने हेक्कै भएन। हेक्का हराएको हुुनाले मभित्र लाज–घिनको चेतनै थिएन। वा हुुनसक्छ म खोलाखोलै दौडेर त्यहाँ पुुग्दासम्म म कपडा लगाएको भइसकेको थिएँ। तर त्यस्तो पनि नहोला। मेरो मनमा कपडा लगाएको वा नलगाएको अनुुभूतिको कुुनै सारसंकेत थिएन।
त्यो सानो बजार थियो। तीनचारवटा मात्रै पसल थिए। सबै पसलमा जोडेर मुुस्किलले तीनचारजना मान्छे देखिएका थिए। बजारको पुुछारको चिया पसलमा अचानक तिम्रा बालाई देखेँ। मैले तिम्रो बालाई पहिलोचोटि त्यहीँ देखेँ। मलाई थाहै थिएन, तिम्रा बा उमेरमा तिमीभन्दा धेरै नै कान्छा रहेछन्। कस्ता कलिला बा ! मात्र उन्नाइस बीस वर्षका !
तिम्रा बा चिया खाँदै थिए। उनीसँग अरू मान्छे पनि थिए। उनीहरू मलाई अर्थात् हामीलाई नै खोजिरहेका थिए। मलाई भर्खरै मात्र याद भयो कि हामीहरू केही समयपहिले घरबाट भागेर आएका थियौं। तर, त्यो समय कति दिन, हप्ता, महिना वा वर्षपहिले थियो थाहा भएन।
सकेसम्म तिम्रा बाको पक्राउमा पर्ने कुुरा थिएन। उनले मलाई नदेख्दै म फरक्क फर्किएँ, जुुन बाटो आएथेँ त्यही बाटो हान्निँदै कुुदेँ। खोलाको किनारैकिनार लड्दैपड्दै अघि पौडी खेलेकै ठाउँमा आइपुुगेँ। त्यहाँ आइपुुग्दा मध्यरात भइसकेको थियो। जून टाउकोमाथि थियो। जुुनेली उज्यालो छरपस्ट थियो। त्यही उज्यालोमा मैले अघि बनाएको फूलगुुच्छा देखेँ। फूलगुुच्छा देखेपछि मलाई तिम्रो सुुमधुुर सम्झना आयो। सुुमधुुर सम्झनाले उल्टै थुुरथुुर डर लागेर आयो।
‘अब यसले मलाई गाली गर्ने होला। विचरा डराएर बसेकी होला। उता ढोकाको छेस्किनी पनि बिग्रेको थियो। जंगलको नजिक त्यसरी एक्लै छाडेर हिँड्नुु हुुन्थेन मैले। जंगली जनावर जताततै छन्’, खोलाको किनारमा उँधोमुुन्टो लगाएर यस्तै सन्ताप गर्न के थालेको थिएँ, खोलाको पानी झ्याप्पसँग सुुक्यो। चिरिप्पै भयो। छिनभरमै खोलो सुुक्खाटाट भयो। कस्सो मैले गाग्रीचाहिँ अघि नै भरिसकेको थिएँ !
खोलो अचानकसँग सुुकिदिएको हुुनाले जलचरलाई फसाद पर्यो। माछाहरू फ्याक-फ्याक उफ्रन थाले। गँगटाहरू बालुुवामा गुुटमुुटिन थाले। झिँगेहरू क्यारम्–क्यारम् भए। बामहरू बाउँठिएर बटारिन थाले। तर मलाई माछा, गँगटा, झिँगे वा बामहरूमा कुुनै दिलचस्पी भएन। दिलचस्पी लिएको भए त्यो दिनको मात्रै होइन, बाँकी धेरै दिनको तरकारीको जोहो हुुन्थ्यो। कुुटीमा फ्रिज छँदै थियो। तर, मलाई चाँडै घर पुुग्नुु थियो। तिमी जंगलको बिचोबीच एक्लै जो बसिरहेकी थियौ।
सुुक्खा खोलाको पारि पुुग्नेबित्तिकै मैले झटपट कपडा लगाएँ। गाग्री बोकेँ र हस्याङफस्याङ गर्दै कुुटीमा फर्कें। तिमी अझै पनि सिनेमा हेर्दै थियौ। मलाई ढोकामा आइपुुगेको चाल पाएर तिमीले भन्यौ, ‘हैन कति चाँडै आएको यो मान्छे ? उडेरै जान्छौ कि के हो ? ’
‘हैन के भन्छ्यौ तिमी ? बाहिर हेर त। सिनेमा हेर्दाहेर्दा रात परेको पनि थाहा नपाउने हुुस्सुु !’ मैले झ्यालतिर देखाएँ। उच्चाटलाग्दो कुुरा के भने बाहिर पूरै टन्टलापुुर थियो। अब टन्टलापुुर अँध्यारो त हुुने कुुरा हुुँदैन, त्यो हुुने त घाम नै हो। सोचेँ, ‘मुुला सपना त हो, घाम लाग्नलाई कुुनै कारण किन चाहियो ? सपनाको घाम जतिखेर लागे पनि भयो, जतिखेर अस्ताए पनि भयो।’
‘पागल ! तिमी अब बहुुलाउन बेर छैन।’ रिमोटको कुुनै बटन थिच्दै तिमीले भन्यौ। टीभीको स्क्रिनमा अघिसम्म छङछङ बगिरहेको सिनेमा एउटा दृश्यमा अड्किएर टक्क रोकियो। मलाई सिनेमा र अघिको खोलो उस्तै लागेर आयो। तर, टीभीको स्क्रिनमा माछा, गँगटा वा झिँगेहरू फœयाक फœयाक उफ्रिरहेका थिएनन्। त्यहाँ त एउटा सानो कुुटी थियो, रातो माटोले लिपिएको। कुुटीको पिँढीमा पित्तलको हत्यौरी थियो।
सायद मलाई मात्रै थाहा थियो, हामी सपनाको कुुनै घटनामा छौं भन्ने कुुरा। तिमीलाई थिएन। मैले ‘यो सपना हो प्रिय। यहाँ घाम–जूनको ठेगान हुुँदैन। यहाँ सिनेमा र खोलामा अन्तर हुुँदैन।’ भनेर भनिदिएको भए पनि हुुन्थ्यो। तिमी विचरी जे देख्यौ, जे सुुन्यौ, त्यसैलाई यथार्थ ठानिबस्यौ र मैले ल्याएको पित्तलको गाग्री बोकेर खित्खिताउँदै भान्छातिर लाग्यौ। त्यसो त साँझको खाना बनाउन ठिक्क परेको मान्छेलाई यो यथार्थ होइन, सपना हो भनेर रनभुुल्लमा पार्ने कुुरा थिएन मैले।
भान्छातिर जाँदाजाँदै उर्दी गर्यौ, ‘बाँकी फिल्म हेर्देऊ है। आजको खाना म बनाउँछुु।’
तिमीले यस्तरी भन्यौ मानौं सिनेमा हेर्नुु पनि एउटा काम हो, बच्चाबच्ची हेर्नुुजस्तै, खेतीबारीको हेरालो गर्नुुजस्तै, घरकुुरुवा बस्नुुजस्तै। यस्तो काम जसलाई परिवारका सदस्यले पालैपालो गर्नुुपर्छ। दायित्वको काम। कर्तव्यको काम। हात बाँड्ने काम। म सिरक ओढेर सोफामा बसेँ। रिमोटको ‘प्ले’ गेडी थिचेँ। टीभी स्क्रिनमा त्यही सिनेमा चल्न थाल्यो, जसको कथा मैले तिमीलाई भर्खरै सुुनाएर भ्याएको छुु।
Published on : Annapurna Post
विज्ञानमा रूचि हुनेका लागि हप्तादिन यतादेखि एक सन्सनीपूर्ण खबर आइरहेका छन् । समाचारअनुसार इटालियन वैज्ञानिकहरूको एक टोलीले हालै पहिलो पटक प्...